હિંદી ચિત્રપટ સંગીતના સુવર્ણ યુગથી સંકળાયેલાં બ્લૉગવિશ્વનો બ્લૉગોત્સવ - સંપુટ # ૧૪ – મણકો : ૨_૨૦૨૬

 

હિંદી ચિત્રપટ સંગીતના સુવર્ણ યુગથી સંકળાયેલાં બ્લૉગવિશ્વના બ્લૉગોત્સવના ૧૪ મા સંપુટના મણકા - ૨_૨૦૨૬માં આપનું સ્વાગત છે.

આજના અંકમાં અંજલિઓ અને યાદોને સાંકળતા લેખો  તરફ વળીશું  –

Love is Bliss - ડી પી રંગન પ્રેમસંબંધનાં ગીતોને યાદ કરીને વેલેન્ટાઈ ડેની શુભેચ્છાઓ પાઠવે છે. 

What is it about Noor Jehan’s ‘Neher wale pul’ that refuses to age? - Suanshu Khurana - ૨૦૨૬ના ડિજિટલ વિશ્વમાં જેન ઝીને પણ નુરજહાંનું ૧૯૫૨ની પાકિસ્તાની ફિલ્મ દુપટ્ટાનું ગીત નેહરવાલે પુલ એટલું જ સ્પર્શે છે કારણકે એ એક ગીત તરીકે નહીં પણ એક ભાવ તરીકે રચાયું છે.

Mehefil Mein Meri O P Nayyar’s Birth Centenary ની ઉજવણી ઓપી નય્યરે Geeta Dutt, Asha Bhosle, Rafi, Shamshabad Begum, Kishore Kumar, અને Mahendra Kapoor જેવા ગાયકોનાં ગીતોને યાદ કરીને કરી. આ ઉપરાંત પણ ઓ પી નય્યરે ૩૦+ગાયકો સાથે કામ કર્યું બીજા અને છેલ્લા ભાગમાં ઓ પી નય્યરે જીએમ દુર્રાની, ભુપિન્દર, મીનુ પુરુષોત્તમ, કમલ બારોટ, બલબીર, કૃષ્ણા કલ્લે, ઉષા તોમોતી, બદરી પવાર/ શંકર દાસગુપ્તા, ઇષા ખન્ના, વાણી જયરામ, ઉત્તરા કેળકર, પુષ્પા પઘધરે, દિલરાજ કૌર, અનુરાધા પૌરવાલ, એસ જાનકી / એસ પી બાલાસુબ્રમણીયમ, કવિતા કૃષ્ણમૂર્તિ, અમિત કુમાર, મોહમ્મદ અઝીઝ અને રંજના જોગળેકર સાથે રચેલાં ગીતોની નોંધ લીધી છે.

Kashmir ki Kali: The Shakti Samanta-OP Nayyar blockbuster - એક ફિલ્મ, આઠ ગીત, દ્વારા બે સર્જકોએ એક યાદગાર સર્જન કર્યું, 

Ghazal King Jagjit Singhji's thoughtful creations are revisited on birth anniversary - જગજીત સિંઘની આગવી ગાયકીએ તેમનાં ગીતોને અમર બનાવી દીધાં છે.

नलिनी जयवंत – प्यार, स्टारडम और गुमनाम मौत - '૪૦ અને '૫૦ના દાયકામાં રૂપેરી પરદા પર પોતાનાં સૌંદર્ય અને અભિનય વડે તેમની ભુરકી છવાઈ ગઈ હતી. પછી અચાનક જ સક્રિય કારકિર્દી સમેટી લીધી. જેટલી તેમની ફિલ્મો નાટકીય હતી એટલું જ તેમનું જીવન પણ નાટકીય રહ્યું.

Nalini Jaywant: Love, Stardom & The Untold Story of a Golden Era Diva | 100th Birth Anniversary

ઇન્ડિયન એક્ષપ્રેસનાં Sampada Sharma નાં અઠવાડીક કોલમ, Bollywood Rewind, ના લેખો –

• ·       Decades before cancel culture, Madhubala survived an orchestrated smear campaign with a loaded gun and armed guards - જાહેર સંબંધોના પ્રસારની યુદ્ધજનક પ્રચારશૈલીના સ્મય પહેલાં પણ મધુબાલા પર કાદવ ઉછાળવાની રમતને કારણે મધુબાલા પોતાની સાથે પિસ્તોલ રાખતાં .

વિસરાતી યાદો...સદા યાદ રહેતાં ગીતો ના ૧૧મા સંસ્કરણના ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના તલત મહેમૂદનાં યુગલ ગીતો:  આશા ભોસલે સાથે - ૧૯૫૭-૧૯૫૮ નાં ગીતોને યાદ કર્યાં. તલત મહેમૂદના જન્મ દિવસના મહિનામાં તેમનાં ગીતોને યાદ કરવાના આપણા ઉપક્રમમાં આપણે ઓછાં સાભળવા મળતાં તલત મહેમૂદનાં યુગલ ગીતોની સફરની કેડી પકડી છે. તે અનુસાર, આપણે

૨૦૧૭માં તલત મહેમૂદનાં વિસારે પડેલાં કેટલાંક યુગલ ગીતો

૨૦૧૮માં તલત મહેમૂદ: ઓછો સંગાથ થયેલાં સહકલાકારો સાથેનાં યુગલ ગીતો

૨૦૧૯માં તલત મહમુદનાં મુબારક બેગમ અને મધુબાલા ઝવેરી સાથેનાં યુગલ ગીતો,

૨૦૨૦માં તલત મહેમૂદનાં યુગલ ગીતો - ગીતા (રોય) દત્ત સાથે - ૧૯૫૦થી ૧૯૫૨, 

૨૦૨૧માં તલત મહેમૂદનાં યુગલ ગીતો  ગીતા દત્ત સાથે - ૧૯૫૪ થી ૧૯૫૭,

૨૦૨૨માં તલત મહેમૂદ અને શમશાદ બેગમનાં યુગલ ગીતો અને

૨૦૨૩માં તલત મહેમૂદ અને આશા ભોસલેનાં વર્ષ ૧૯૫૧, ૧૯૫૨ અંને ૧૯૫૩નાં યુગલ ગીતો,

૨૦૨૪માં તલત મહેમૂદ અને આશા ભોસલેનાં વર્ષ ૧૯૫૪ અંને ૧૯૫૫નાં યુગલ ગીતો, અને

૨૦૨૫માં તલત મહેમૂદ અને આશા ભોસલેનાં વર્ષ ૧૯૫૬નાં યુગલ ગીતો

સાંભળ્યાં છે

હવે નજર કરીએ અન્ય વિષયો પરના કેટલાક લેખો પર –

Forgotten Artists of Early Cinema and The Same Name Confusion Book 5

Author: Arunkumar Deshmukh
Publisher: Professor toofaani publishers, East Lansing, MI, USA
Price (Pothi.com): ₹599 plus shipping (Paperback)
Copyright: © Arunkumar Deshmukh | Pages: 146

Finally Found: The Other Song (a documentary by Saba Dewan) - a documentary film referred to in a post “Nazir Lagi Tore Bangle Par” and Zarina Begum. આ લેખમાં ઉલ્લેખ છે એ  a mujra sung by Asha Bhosle જે નલીની જયવંત ફિલ્મ કાલા પાની (૧૯૬૦) માટે પરદા પર ગાયું હતું. ઝરીના બેગમ તો કદાચ કાલા પાની કરતાં પહેલેથી જ આ ગીત પર નૃત્ય કરતાં હતાં. 

Love Triangle Songs માં સામાન્ય રીતે ત્રણ પાત્રો હોય - બે હીરો અને એક હીરોઈન કે બે હીરોઈન અને એક હીરો. પણ જ્યારે ચોથું પાત્ર દાખલ થાય ત્યારે त्रिकोण का चौथा कोण બને. અ અને બ કને પ્રેમ કરતા હોય પણ ડ અ કે બને પ્રેમ કરતું હોય એવી મુશ્કેલ સ્થિતિ સર્જાય. અહીં રજૂ થયેલાં ગીતોમાં ત્રણેય પાત્રો પરદા પર દેખાતાં હોય એ આવશ્યક શરત રાખેલ છે. તે ઉપરાંત ત્રણેય પાત્રો કુંવારાં હોય એ પણ આવશ્યક ગણ્યું છે. ઉદાહરણ તરીકે, ન આદમીકા કોઈ ભરોસા - આદમી (૧૯૬૮) - મોહમ્મદ રફી -ગીતકારઃ શકીલ બદાયુની - સંગીતઃ નૌશાદ. ફિલ્મમાં દિલીપ કુમાર વહીદા રહેમાનને પરણે છે અને સિમ્મી મનોજ કુમારને. મજાની વાત એ છે કે આ ગીત, સાવ જ અલગ ઢબમાં મહેન્દ્ર કપુરે પણ ગાયું છે. 

અને હવે વિવિધ વિષયો પરની નિયમિત શ્રેણીઓના લેખો તરફ નજર કરીએ:

ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬માં વેબ ગુર્જરી પર 'ફિલ્મ સંગીતની સફર'માં પ્રકાશિત થયેલા લેખો:

એક કલાકાર: ગાયકો એકથી વધુ [૪]

બીરેન કોઠારીની ફિલ્મનાં ક્રેડીટ ટાઈટલ્સ સાથે વાગતાં તલાશ (૧૯૬૯) નાં ટાઈટલ ગીતને રજૂ કરે છે.

વાદ્યવિશેષ શ્રેણીમાં પિયૂષ પંડ્યા અને બીરેન કોઠારી આ મહિને તાલવાદ્યો  (૪) ઢોલકી,નાળ અને માદલ ને  લગતાં યાદગાર ગીતોને રજૂ કરે છે..

દિપક સોલીયાની શ્રેણી 'ધિક્કારનાં ગીતો' માં દ્વેષ જ્યારે ગુસ્સા ને બદલે ઠંડકથી વ્યક્ત કરવામાં આવે ત્યારે પણ દઝાડી જ શકે. કહે છે ને કે ઠંડા ચાબખા વધુ વાગે.

આ બ્લૉગોત્સવના દરેક અંકના અંતમાં આપણે આજના અંકમાં ઉલ્લેખાયેલ કોઈ પણ પોસ્ટ સાથે સંકળાયેલ હોય એવાં મોહમ્મદ રફીનાં ગીત યાદ કરતાં હોઈએ છીએ. ૨૦૨૬માં આપણે ઓ પી નય્યર રચિત  મોહમ્મદ રફીનાં યુગલ ગીતો યાદ કરીશું. હમણાં મોહમ્મદ રફીએ આશા ભોસલે સાથે ગાયેલાં ઓ પી નય્યર નાં યુગલ ગીતો સાંભળી રહ્યાં છીએ. ......

જાન-એ-જિગર યું હી હોતા રહા ઈશારા તેરા - મુજ઼રિમ (૧૯૫૮) - ગીતકારઃ મજરૂહ સુલ્તાનપુરી 

રાત ભર કા હૈ મહેમાં અંધેરા - સોને કી ચીડીયા (૧૯૫૮) - ગીતકારઃ સાહિર લુધીયાનવી 

આ ગીત મોહમ્મદ રફીના સૉલો સ્વરમાં પણ છે.